Informacje
Ruch egzekucyjny był ruchem politycznym średniej szlachty oficjalnie zawiązanym w roku 1525, ale działającym już wcześniej. Okres aktywności tego ruchu rozpoczyna się za panowania Zygmunta Starego i jego żony Bony Sforzej. Przyczyną był brak równowagi między szlachtą a monarchą, sojusz króla z magnatami oraz różnego rodzaju zamachy na przywileje. Ruch ten znany jest także pod nazwą egzekucji praw. Jak nazwa wskazuje jego członkowie pragnęli reform m.in. sądownictwa, skarbowości czy wojska. Żądano np. kodyfikacji prawa, egzekwowania praw i przywilejów nadanych już wcześniej, sekularyzacji dóbr kościelnych czy utworzenia stałego wojska. Wiele z żądań ruchu nie zostało spełnionych, ale udało się mu przeprowadzić reformę sądowniczą i monetarną lub chociażby opodatkować duchowieństwo czy też wprowadzić wojsko kwarciane. Ostatecznie ruch egzekucyjny upadł i chociaż nie przeprowadził wszystkich reform, jakie były niezbędne, jest dowodem na to, że szlachta średnia już wtedy zauważała problemy Polski.